Kamerplanten naar binnen halen: wanneer precies, en wat je eerst moet controleren

De nachten zijn korter geworden. Overdag merk je er nog weinig van, maar kom je 's ochtends buiten, dan is het gras nat en voelt de lucht anders dan drie weken geleden. Voor de planten die je in mei naar buiten hebt gezet is dat het sein.

De meeste mensen wachten te lang. Niet uit onwil, maar omdat het overdag nog gewoon lekker is en er dus geen reden lijkt om iets te doen. Tot er één nacht tussen zit die net te koud was, en je een week later zit te kijken naar slappe, doorschijnende bladeren zonder te snappen waar dat vandaan komt.

Wanneer precies?

Je hoeft niet op een datum te wachten, je let op de nachten. De vuistregel:

• Onder de 15 graden 's nachts gaan de tropische soorten naar binnen. Denk aan gatenplant, calathea, philodendron, alocasia. Die komen uit een klimaat waar het simpelweg nooit koud wordt.
• Onder de 10 graden gaat de rest mee. Dat is ook het punt waarop je niet meer moet gaan twijfelen.

Om je een idee te geven van de timing: volgens het KNMI is de gemiddelde nachttemperatuur in september in Nederland 10 graden. Het begin van de maand is vaak nog zomers, het eind voelt al als herfst. In de praktijk betekent dat: vanaf nu kijk je elke week even naar de verwachting, en ergens in september is het zover.

En let op het woord gemiddelde. Het is niet dat gemiddelde dat je planten de das omdoet, het is die ene heldere nacht waarin het onverwacht naar 6 graden zakt.

Twijfel je of een plant het buiten wel gehad heeft? Bekijk onze binnenplanten , daar staat bij elke plant wat hij aan licht en water nodig heeft.

Kijk hem eerst na, voor hij naar binnen gaat

Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen, en de enige die je echt spijt kan opleveren. Een plant die de hele zomer buiten heeft gestaan, staat daar niet alleen. Er zit van alles op en tussen, en buiten is dat geen probleem , daar zijn ook lieveheersbeestjes, oorwurmen en vogels die meeëten. Binnen zijn die er niet. Wat je meeneemt, kan zich daar ongestoord uitbreiden, en staat drie weken later ook op je andere planten.

Waar je naar kijkt, en waar je even de tijd voor neemt:

• De onderkant van de bladeren. Daar zit het, niet aan de bovenkant.
• De oksels waar het blad aan de steel vastzit. Favoriete schuilplek.
• Plakkerig blad. Voelt het blad kleverig, of ligt er een glimmend laagje op de bladeren eronder, dan zitten er luizen. Dat is geen sap van de plant zelf.
• De pot. Kijk ook onder de pot en aan de rand. Slakken en pissebedden reizen daar graag in mee.

Vind je iets, of twijfel je: spoel de plant af met de tuinslang, ook aan de onderkant van het blad, en laat hem een dag drogen voor hij naar binnen gaat. Zet hem daarna twee weken apart van de rest. Dat voelt overdreven tot de eerste keer dat het niet overdreven blijkt.

Weet je niet wat je ziet? In beestjes op je kamerplant staat per beestje wat je precies ziet en wat je eraan doet.

Doe het niet in één keer

Buiten in de halfschaduw is nog altijd vele malen lichter dan de lichtste plek in je woonkamer. Ga je van het een naar het ander in één middag, dan is dat voor de plant hetzelfde als een verhuizing naar een andere provincie: hij overleeft het wel, maar hij laat het merken.

Geef hem de eerste weken je lichtste plek, ook als dat niet de plek is waar hij uiteindelijk moet komen. Verhuis hem daarna pas naar zijn winterhoek.

Dat hij een paar bladeren laat vallen is normaal. Het onderste blad geel en de rest goed? Laat maar gaan, dat is opruimen. Gaat het verder dan dat, dan is er iets anders aan de hand; in gele bladeren bij je kamerplant staat hoe je aan de plek van het geel ziet wat het is.

Binnen gelden andere regels dan buiten

Dit is waar de meeste planten alsnog sneuvelen, en niet in de kou maar op de vensterbank in november.

Minder licht betekent minder water. Een plant die niet groeit, verbruikt niet. Buiten in juli stond je er om de twee dagen bij, binnen in oktober is dat misschien één keer per week of nog minder. Blijf je gieten alsof het zomer is, dan blijft de grond nat, en natte koude grond is precies waar wortels in wegrotten. Voel met je vinger een paar centimeter diep. Voelt het nog vochtig, dan sla je over.

Stop met bijmesten. Vanaf ongeveer september heeft het geen zin meer. De plant gaat op zijn reserves leven tot het licht weer terugkomt, en voeding die hij niet opneemt blijft gewoon in de pot achter.

Let op waar je hem neerzet. Boven een radiator is de lucht kurkdroog, en naast de voordeur krijgt hij elke keer een koude vlaag over zich heen. Van die twee is de radiator de sluipmoordenaar, want daar zie je pas na weken iets van.

En de olijf en de citroen dan?

Die vallen in een andere categorie, en dat is precies waar het misgaat. Een olijfboom, citrusboom of laurier is geen kamerplant. Die willen 's winters koel en licht staan , een graad of 5 tot 10, in een garage met raam, een koele serre of een onverwarmde slaapkamer. Zet je die in de woonkamer bij 20 graden, dan denkt hij dat het lente is, gaat hij groeien terwijl er nauwelijks licht is, en krijg je lange slappe scheuten en een boom die er in maart slechter uitziet dan in oktober.

Ze mogen dus ook veel langer buiten blijven staan. Pas als er echt vorst wordt verwacht, hoeven ze naar binnen.

En de paradijsvogel? Die is een geval apart

Deze staat bij veel mensen de hele zomer buiten, en terecht , hij vindt het heerlijk. Maar hij hoort niet in het rijtje hierboven, en dat is precies waar het vaak misgaat.

Om te beginnen zijn het er twee onder dezelfde naam. De Strelitzia reginae is die met de oranje bloem die eruitziet als een vogelkop. De Strelitzia nicolai is de grote met de brede bladeren, die je binnen als bladplant houdt en die daar eigenlijk nooit bloeit. Dit stuk gaat over de Strelitzia reginae.

De reginae moet naar binnen voor het gaat vriezen, maar zet hem daarna vooral niet in de warme woonkamer. Hij wil koel en licht overwinteren, zo rond de 10 tot 15 graden, met weinig water , net genoeg dat de pot niet kurkdroog wordt.

Dat klinkt als een straf, maar het is het tegenovergestelde: juist die koele droge periode zet de bloei in gang. De knoppen worden in het najaar al aangelegd en blijven de winter stilstaan. Zodra het in maart warmer en lichter wordt, komen ze alsnog los. Zet je hem de hele winter warm, dan groeit hij door bij te weinig licht en blijft de bloei uit.

Hij hoort dus in dezelfde hoek als de olijf: koel, licht, en met rust gelaten. Een serre, een koele slaapkamer of een garage met raam. Een paradijsvogelplant van 120 cm kost €47,45; er zijn ook kleinere vanaf €24,45.

Sommige planten hoeven dit hele verhaal niet

Heb je je planten nooit naar buiten gezet, dan hoef je nu ook niets bijzonders te doen , behalve minder water geven, want dat geldt binnen net zo goed.

En als je merkt dat je hier eigenlijk geen zin in hebt: er zijn planten die het jaar rond in dezelfde hoek blijven staan en daar niks van vinden. Een ZZ-plant of een vrouwentong vergeeft je bijna alles, inclusief een maand niet omkijken. Planten voor weinig licht zijn daar sowieso de makkelijkste groep in, en dat komt goed uit nu het licht toch afneemt.

Kort samengevat

• Tropische planten naar binnen als het 's nachts onder de 15 graden komt, de rest onder de 10.
• Kijk elke plant na op beestjes voor hij naar binnen gaat, vooral de onderkant van het blad.
• Eerst een paar weken op je lichtste plek, daarna pas naar zijn winterplek.
• Vanaf nu minder water en geen voeding meer.
• Olijf, citrus en laurier willen juist koel en licht overwinteren, niet in de woonkamer.

Foto van de paradijsvogelbloem: gailhampshire, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.

Schoonmaken, bladval en de olijfboom

Wanneer moet ik mijn kamerplanten naar binnen halen?

Zodra de nachten onder de 15 graden komen voor tropische soorten, en onder de 10 graden voor de rest. In Nederland is dat meestal ergens in september , de gemiddelde nachttemperatuur in die maand is 10 graden. Kijk elke week even naar de verwachting in plaats van naar de kalender.

Moet ik mijn planten schoonmaken voor ze naar binnen gaan?

Nakijken in elk geval, schoonmaken als je iets vindt. Buiten houden natuurlijke vijanden ongedierte in toom, binnen niet. Spoel de plant af met de tuinslang, ook de onderkant van het blad, laat hem drogen en zet hem twee weken apart van je andere planten.

Waarom laat mijn plant blaadjes vallen nu hij binnen staat?

Dat is meestal de overgang van buitenlicht naar binnenlicht. Een paar bladeren, vooral de onderste, is normaal. Verliest hij er veel of worden ze slap en donker, dan gaat het eerder om te veel water bij te weinig licht.

Kan mijn olijfboom in de woonkamer overwinteren?

Liever niet. Een olijfboom wil koel en licht overwinteren, rond de 5 tot 10 graden. In een warme kamer gaat hij groeien terwijl er te weinig licht is, en dat levert lange slappe scheuten op. Een koele serre, een garage met raam of een onverwarmde kamer werkt beter.