Verhalen & Inzichten
Net verhuisd? Van lege tuin naar een tuin die je gebruikt (deel 2)
Achter je nieuwe huis ligt een rechthoek zand. Of gras dat de vorige bewoner er net in heeft gelegd, met verder helemaal niets. Een lege tuin voelt als een groter project dan een lege woonkamer, want je kunt niet even iets neerzetten en het later verschuiven.
Dit is deel 2, over een tuin aanleggen als je net verhuisd bent. In deel 1 ging het over binnen: licht, combineren en welke planten bij welke woonstijl passen. Nu gaan we naar buiten.
Wacht met de grote beslissingen
Het klinkt saai, maar het is het beste advies dat we kunnen geven: leg niet in je eerste maand je hele tuin vast. Je weet nog niet waar de zon 's ochtends staat, waar het de hele dag schaduw blijft, waar de wind langs het huis trekt of waar het water blijft staan na een flinke bui.
Loop in plaats daarvan een paar weken op verschillende momenten je tuin in en onthoud wat je ziet. Waar zit je 's avonds prettig? Waar wil je juist niet kijken? Welke hoek is de hele dag donker? Die informatie is meer waard dan welk tuinontwerp dan ook.
Een tuin aanleggen bij nieuwbouw: stappenplan
- Kijk eerst een seizoen. Noteer waar de zon komt en waar het nat blijft.
- Controleer je grond. Bij nieuwbouw is dit stap één, zie hieronder.
- Leg de indeling vast. Waar loop je, waar zit je, waar komt de berging.
- Plant het raamwerk. De grote dingen eerst: bomen, hagen, struiken. Die bepalen de sfeer en groeien het langzaamst.
- Vul op met vaste planten. Deze komen elk jaar terug en kun je later nog verplaatsen.
- Doe potten en details als laatste. Hiermee kun je eindeloos schuiven.
Nieuwbouwgrond is bijna altijd slecht
Dit wordt zelden verteld en het is de reden dat veel eerste tuinen mislukken. Bij nieuwbouw is de grond maandenlang bereden door bouwverkeer. Het resultaat is verdichte grond waar water niet doorheen zakt en wortels niet in kunnen groeien. Vaak zit er ook bouwafval in: stukken puin, zand, soms cementresten.
Steek voordat je iets plant een gat van een spade diep. Zie je een harde, grijze of blauwige laag, of blijft er water in het gat staan? Dan moet je eerst de grond losmaken en verbeteren met compost of tuinaarde. Sla je die stap over, dan verlies je in je eerste jaar planten waar niks mis mee was.
Reken op meer grond dan je vooraf denkt. Een paar zakken compost dekken vaak nog geen tien vierkante meter, dus voor een hele achtertuin is los gestort materiaal praktischer dan zakken sjouwen. Neem hier de tijd voor: dit is de enige stap die je later niet meer kunt overdoen zonder alles eruit te halen. Voor het planten en verzorgen zelf vind je bij ons handgereedschap en gieters.
Makkelijke tuinplanten, per lichtsituatie
Net als binnen bepaalt het licht wat er lukt. Drie situaties, met soorten die weinig van je vragen.
Volle zon
Lavendel is de klassieker. Hij wil arme, goed doorlatende grond en een plek in de volle zon. Natte voeten in de winter is zijn grootste vijand, dus meng bij zware kleigrond wat zand door. Snoei hem elk voorjaar terug tot net boven het houtige deel, anders wordt hij van onderen kaal.
Ook goed in de zon: de vlinderstruik, die snel groeit en precies doet wat zijn naam belooft. Snoei hem in het voorjaar hard terug, dan bloeit hij uitbundiger. Lees meer in ons artikel over de vlinderstruik, of bekijk de bij- en vlindervriendelijke planten.
Halfschaduw
Hortensia is hier de betrouwbaarste keuze. Hij bloeit lang, is winterhard en vraagt weinig meer dan voldoende water in een droge zomer. Bij de gewone tuinhortensia hangt de kleur af van je grondsoort: op zure grond wordt hij blauw, op kalkrijke grond eerder roze. Wil je gegarandeerd wit, kies dan een Annabelle.
De Japanse esdoorn doet het hier ook goed. Zet hem wel uit de wind en uit de felle middagzon, want zijn dunne blad verbrandt snel. In een pot op een beschutte plek is hij prima op zijn plek.
Schaduw
Een noordmuur of een hoek achter de schutting voelt als verloren ruimte, maar dat is het niet. Klimop is groenblijvend, hecht zichzelf aan muren en schuttingen en groeit waar bijna niets anders wil. Varens geven een schaduwhoek diepte en komen elk voorjaar vanzelf terug.
Geen tuin, wel een balkon
Winterharde planten in pot zijn de oplossing, maar er is één ding dat je moet weten: een plant in een pot is kwetsbaarder voor vorst dan dezelfde plant in de grond. De kluit zit boven de grond en kan aan alle kanten bevriezen.
Wat helpt: kies een ruime pot, zet hem tegen de muur in plaats van vrij op het balkon, en wikkel er bij strenge vorst noppenfolie of jute omheen. Zorg dat er een gat in de bodem zit, want natte wortels die daarna bevriezen zijn dodelijker dan de kou zelf.
Let op met de olijfboom. Die is populair en past prachtig bij een mediterrane stijl, maar in Nederland is hij niet zonder meer winterhard. Bij langdurige vorst onder ongeveer vijf graden onder nul heeft hij bescherming nodig, of moet hij naar binnen of in een vorstvrije schuur. Verkoopt iemand je een olijf als volledig winterhard, wees dan sceptisch.
Structuur: hagen en groenblijvers
Een tuin die alleen uit zomerbloeiers bestaat, ziet er van november tot april uit als een leeg perk. Groenblijvende planten geven je het hele jaar iets om naar te kijken.
Buxus is de klassieker voor lage haagjes en bollen, maar hij heeft het al jaren zwaar door schimmelziekte en de buxusmot. Er zijn inmiddels veredelde varianten die daar beter tegen bestand zijn, zoals BetterBuxus. Wil je het risico helemaal vermijden, kies dan liguster of een andere haagplant.
Ga je een haag planten, doe dat dan in het najaar of het vroege voorjaar, als de planten in rust zijn. Bekijk het aanbod bij buitenplanten.
Welke tuinplanten zijn giftig voor honden en katten?
Een tuin is lastiger te controleren dan een woonkamer, zeker met een pup die alles proeft. Een paar soorten waar je echt op moet letten:
- Taxus: een van de giftigste tuinplanten die er is. Zeer kleine hoeveelheden zijn al gevaarlijk.
- Oleander: alle delen zijn giftig, ook afgevallen blad.
- Lelies: levensgevaarlijk voor katten, ook het stuifmeel.
- Rododendron en azalea: giftig bij het eten van blad of bloem.
- Vingerhoedskruid: mooi, maar sterk giftig.
- Bloembollen zoals narcis en tulp: vooral de bol zelf, en honden graven die graag op.
Op onze productpagina's staat per plant of hij giftig is voor katten en honden. Weten we het niet zeker, dan doen we er geen uitspraak over in plaats van te gokken. Lees ook welke planten giftig zijn voor katten en honden.
Wanneer kun je het beste planten?
Het najaar, van ongeveer oktober tot half november, is voor de meeste winterharde planten het beste moment. De grond is dan nog warm van de zomer, terwijl de plant bovengronds in rust gaat. De wortels groeien in die periode gewoon door, zodat je plant in het voorjaar meteen kan uitlopen. Bijkomend voordeel: je hoeft in de herfst nauwelijks water te geven.
Het vroege voorjaar is de tweede optie. Planten in de volle zomer kan ook, maar dan moet je wekenlang consequent water geven, en dat is precies wat er tijdens een verhuizing bij inschiet.
Veelgestelde vragen
Hoe leg ik een nieuwbouwtuin aan?
Begin met de grond, want die is bij nieuwbouw vaak verdicht door bouwverkeer. Maak hem los en verbeter hem met compost. Leg daarna de indeling vast, plant eerst het raamwerk van bomen en hagen, en vul pas daarna op met vaste planten en potten.
Wanneer kan ik het beste planten na een verhuizing?
In het najaar, tussen oktober en half november. De grond is dan nog warm en de plant staat bovengronds stil, waardoor de wortels rustig kunnen doorgroeien. Het vroege voorjaar is een goed alternatief.
Welke tuinplanten zijn makkelijk voor beginners?
Lavendel op een zonnige plek, hortensia in halfschaduw en klimop of varens in de schaduw. Alle drie zijn winterhard, komen elk jaar terug en vragen weinig meer dan de juiste standplaats.
Kan een olijfboom buiten blijven staan in de winter?
Niet zonder bescherming. In Nederland kan een olijfboom lichte vorst aan, maar bij langdurige kou onder ongeveer vijf graden onder nul heeft hij hulp nodig. Zet hem in een pot zodat je hem kunt verplaatsen naar een vorstvrije plek.
Welke planten kunnen in een pot op het balkon overwinteren?
Winterharde soorten in een ruime pot met een gat in de bodem. Zet de pot tegen de muur en pak hem bij strenge vorst in met jute of noppenfolie. Zorg vooral dat water weg kan, want natte wortels die bevriezen zijn schadelijker dan de kou alleen.
Terug naar het begin: in deel 1 lees je hoe je binnen begint, van het meten van je licht tot welke planten bij je woonstijl passen.
Twijfel je wat er in jouw tuin kan? Stuur ons via de contactpagina een foto met een beschrijving van de ligging. We denken graag mee, ook als het antwoord is dat een bepaalde plant het bij jou niet gaat redden.
Vond je dit artikel nuttig?
Je waardering telt mee voor iedereen.
